Sunday, June 13, 2021

Gesta 20: De Rege et Puero

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.


Centum Verba: Conradus Rex

Conradus regnavit, et quidam comes, iram regis metuens, cum uxore in silvam fugit. 
Dum in silva venaretur, Conradus in comitis tugurium advenit, nescius, nocte superveniente. 
Eadem nocte, comitis uxor filium peperit.
Conradus vocem audivit: "Accipe, accipe, accipe." Expergefactus a somno, cogitabat "Quid signat ista vox?" et statim obdormivit. 
Secunda vice audivit vocem: "Redde, redde, redde." Tremefactus est valde. "Quid est hoc?" Iterum obdormivit. 
Tertia vice audivit vocem: "Fuge, fuge, fuge, O rex! Hic puer gener tuus erit." Commota sunt omnia viscera regis. 
Mane surgens, duos armigeros ad se vocavit. "Parvulum auferte," imperavit, "et, per medium scindentes, cor eius mihi apportate." 


Centum Verba: Henricus Puer

Regis armigeri, conterriti, de gremio matris puerum rapuerunt,  sed, misericordia moti, in arbore reposuerunt ne a feris devoraretur, et, leporem scindentes, cor leporis regi detulerunt. 
Dux in silva transiens puerum vagientem audivit. Dum filium non haberet, puerum uxori attulit. Suum genitum fingentes, puerum Henricum vocaverunt. 
Henricus corpore pulcher erat, ore facundus et omnibus gratiosus.
Rex, cum videret ducis filium omnibus gratiosum, dubitare coepit ne post se regnaret et ne iste sit quem occidi mandaverat. Volens esse securus, reginae litteras manibus suis scripsit: "Mox ut istas litteras receperis, nuntium hunc necabis," et, Henricum ad se vocans, ei imperavit litteras reginae perferre.


Centum Verba: Regis Litterae

Henricus, ad reginam pergens, in ecclesia hospitatus est. 
Dum quiesceret, sacerdos, curiositate ductus, eius bursam aperuit. Litteras legens, scelus abhorruit. Radens subtiliter regis verba "Nuntium hunc necabis," scripsit "Filiam nostram in uxorem nuntio dabis." 
Cumque regina istas litteras legisset, regis sigillo munitas et de manu eius scriptas, nuptias celebravit et filiam Henrico in uxorem dedit.
Dum regi narraretur quod nuptiae filiae suae celebratae essent, obstupuit, sed, veritatem ab armigeris et duce et sacerdote comperiens, ordinationi Dei resistendum non esse vidit, sicut vox dixerat: "Hic puer gener tuus erit." 
Henricum igitur suum generum esse approbavit et post in imperio regnare instituit.




Notes: This folkloric motif dates back to ancient times, with the story of Bellerophon who was the bearer of a message that called for his own death. There is an English version of the Gesta story in Swan: Of Tribution and Anguish.

Here is the full version from the Gesta:

Conradus regnavit, cujus tempore erat quidam comes nomine Leopoldus, qui, iram regis metuens, cum uxore sua in silvam fugiens, in quodam tugurio latitabat. 

In qua silva memorata dum caesar Conradus venaretur nocte superveniente, in eodem tugurio ipsum oportuit hospitari. Cui hospita paregnans vicina existens partui decenter, ut potuit, stravit et necessaria ministravit. 

Eadem nocte mulier filium peperit et Caesar vocem audivit dicentem: "Accipe, accipe, accipe." Expergefactus ipse a somno totusque timidus et tremefactus ait intra se, "Quid signat ista vox: Accipe, accipe, accipe? Quid debes accipere?" cogitabat et statim obdormivit. 

Et ecce secunda vice audivit vocem dicentem ad ipsum: "Redde, redde, redde." Caesar expergefactus a somno contristatus est valde et ait inter se, "Quid est hoc? Primo audivi: Accipe, accipe, accipe, et nihil accepi; modo dicit: Redde, redde, redde. Quid debeo reddere, ex quo nihil accepi?" Caesar iterum incepit dormire. 

Et ecce tertia vice audivit vocem dicentem sibi: "Fuge, fuge, fuge, Conrade! Hic puer primogenitus gener tuus erit." Caesar vero cum talia audisset, commota sunt omnia viscera ejus. 

Mane vero surgens, duos armigeros suos secretarios ad se vocavit, dicens, "Ite et parvulum illum de manibus matris violenter auferte et ipsum per medium scindentes cor ejus mihi apportate." Conterriti euntes de gremio matris puerum rapuerunt, quem videntes elegantissimae formae misericordia moti ipsum super quandam arboris superficiem, ne a feris devoraretur, reposuerunt, et leporem scindentes, cor ejus Caesari detulerunt. 

Eodem die dum quidam dux inde transiret et puerum vagientem audiret, ipsum in gremio suo private nullo sciente accepit, et, dum filium non haberet, uxori attulit et nutriri eum fecit et a se et uxore sua genitum fingens, Henricum vocavit. 

Cum puer jam crevisset, erat corpore pulcher nimis, ore facundus et omnibus gratiosus. Quem cum tam decorum et prudentem vidit Caesar, a patre petiit, et in curia sua manere fecit. Sed cum videret puerum omnibus gratiosum et ab omnibus commendari, dubitare coepit, ne post se regnaret, et ne iste sit, quem occidi mandaverat. Volens igitur esse securus, litteras manibus suis scriptas uxori dirigit in hunc modum, "In quantum est tibi cara vita tua, mox ut istas litteras receperis, puerum hunc necabis."

Dum vero pergens in quandam ecclesiam hospitatus fuisset et super bancum quiesceret, et bursa, in qua erat littera, dependeret, sacerdos curiositate ductus, bursam aperuit et, legens, scelus abhorruit, et radens subtiliter, ubi dicebatur "Puerum hunc necabis," scripsit "Filiam nostram in uxorem ipsi dabis." 

Cumque regina istas litteras legisset et regis sigillo munitas videret et de manu imperatoris scriptas esse cognosceret, convocatis principibus nuptias celebravit, et suam filiam eidem in uxorem dedit; quae nuptie Aquisgrani celebratae sunt. 

Dum autem Caesari Conrado narraretur, quod solemniter nuptiae filiae suae essent celebratae, ille obstupuit, et cum a duobus armigeris et duce et sacerdote veritatem comperisset, ordinationi Dei resistendum non esse vidit, et ideo pro puero mittens eum esse suum generum approbavit et post in imperio regnare instituit.


Friday, June 4, 2021

Gesta 24: De Paradiso Ficto

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: De Paradiso Ficto

Magus erat qui habuit ortum pulcherrimum, in quo erant tot flores redolentes, tot fructus suaves, tot divitiae et deliciae quod valde delectabile fuit ibi esse. 
Hunc locum numquam volebat ostendere, nisi fatuis et inimicis suis. Et cum essent introducti, viderunt tot et tanta gaudia, quod mirabantur et instanter quaerebant, ut in illo poterant manere. 
Ille vero nulli consentiebat, nisi qui hereditatem ejus ei concederet. Fatui vero credebant quod esset paradisus in quo semper deberent permanere, et ei hereditatem illorum concesserunt. 
Magus vero de nocte surgebat, et eos dormientes invenit et occidit, et sic per ortum istum quasi infinita mala perpetravit.


Notes: You can find this story in Sir John Mandeville (see below). There is an English version in Swan: Of the Suggestions of the Devil. Normally I include the full version from the Latin Gesta, but this story was only 103 words to start with; I just had to remove a few words to make it fit! So, instead of the Latin Gesta here, I'll include the version of this same legend in The Voyage and Travels of Sir John Mandeville (online at Project Gutenberg).

90. Of a rich man in Prester Johan's lande named Catolonapes and of his gardeine. IN an yle of Prester Johans land yt men call Miscorach, there was a rich man yt was called Catolonapes, he was ful rich & had a fair castel on a hil & strong, & he made a wal all about ye hill right strong & fayre, within he had a faire gardeine wherein were many trees bearing all maner of fruits yt he might find, & he had planted therein al maner of herbes of good smel and that bare flowers, & ther wer many faire wels, & by them was made many hals & chambers wel dight with gold & asure, & he had made there dyverse stories of beastes and birds yt song & turned by engin and orbage, as they had been quick, & he had in his gardeine al thing that might be to man solace & comfort, he had also in that gardeine maydens within ye age of xv yeare, ye fairest yt he myght find, & men children of the same age, & they were clothed with clothes of gold, & he sayd that they were aungels and he caused to be made certain hils, & enclosed them about with precious stones of Jaspy & christal & set in gold & pearls and other maner of stones, and he had made a coundute under ye earth, so that when he wold ye walls ran somtime with milke, somtime with wine, somtime honey, & this place is called Paradise & when any yong bacheler of ye countrey, knight or sqyer, cometh to him for solace and disport, he ledeth him into his paradise & sheweth them these things, as the songs of birds & his damosels and wels, & he did strike diverse Instruments of musyke, in a high tower that might be sene, and sayde they were the aungels of God, & that place was Paradise, that God hath graunted to those that beleved, when hee sayde thus, Dabo vobis terram fluentam lac & mel. That is to say, I shall giue you land flowing with mylk and hony. 
And then this rych man dyd these men drinke a maner of drinke, of which they were dronken, & he said to them if they wold dye for his sake & when they were dead they shold come to his paradise, and they should be of the age of those maydens, and shold dwell alway with them, and he shold put them in a fayrer paradise where they shold se god in his joy, and in his majesty & then they graunted to do that he wold, and he bad them go and sleay such a lord, or a man of the countrey that he was wroth with, and that they should haue no dread of no man and if they were slaine themselfe for his sake, he shold put them in his paradise when they were dead. 
And so went those bachelers to sleay great lordes of the countrey, & were slaine themselfe in hope to haue that Paradise, and thus was he avenged of his enimies through his desert, and when rich men of the countrey perceived this cautell and malice and the will of this Catolonapes, they gathered them to gither & assayled the castel & slew hym & destroyed all his goods and his faire places and riches that were in his paradise, and the place of the wales are there yet, and it is not long ago since it was destroyed.


Saturday, May 29, 2021

Gesta 18: Julianus

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.


Centum Verba: Julianus et Cervus

Julianus, venator nobilis, cervum insequebatur.
Mirabile auditu: cervus dixit, "Tu me insequeris qui patris et matris occisor eris."
Julianus vehementer extimuit. Relictis omnibus, ad regionem remotam decessit ubi principi adhaesit. Princeps castellanam viduam in coniugem Juliano tradidit, cum castello pro dote. 
Parentes Juliani, dolentes, ubique pergebant, filium quaerentes. Tandem ad eius castellum venerunt.
Juliano absente, uxori enarraverunt omnia quae filio suo acciderat. Intellexit uxor quod parentes Juliani essent. Benigne eos suscipiens, in lecto suo eos collocavit. Facto mane, ad ecclesiam perrexit. 
Ecce! Julianus, in thalamum intrans excitaturus uxorem suam, invenit eos dormientes. Uxorem cum adultero suspicatus, extracto gladio, ambos interemit.



Centum Verba: Juliani Vita

Exiens domum, Julianus uxorem vidit ab ecclesia redeuntem. Admiratus valde, interrogavit, "Qui sunt illi in lecto nostro dormientes?"
Uxor respondit, "Parentes vestri, qui diutissime quaesierunt. Eos in nostro thalamo collocavi."
Ille, audiens, flere coepit. "Heu miser, dilectissimos parentes meos occidi! Impletum est verbum cervi quod, dum vitare volui, misserrimus adimplevi. Vale, dulcissima! Non quiescam donec sciam quod Deus paenitentiam meam acceperit."
Cui illa, "Absit, dulcissime, ut me deseras et sine me abeas. Fui tecum particeps gaudii; ero particeps et doloris."
Castellum reliquerunt et iuxta fluvium periculosum hospitale statuerunt, ut omnes qui vellent flumen transire transveherent et hospitio universos pauperes reciperent.



Centum Verba: Juliani Mors

Post multum tempus, media nocte quadam dum Julianus fessus quiesceret et gelu grave esset, audivit vocem clamantem, "Juliane, adiuva me! Juliane!" 
Voce lugubri concitus, Julianus surrexit et pauperem invenit qui leprosus apparuerat, iam prae gelu deficientem.
Julianus eum in domum portavit et, igne accenso, calefacere studuit, in lectum suum collocans et diligenter cooperiens.
Post paululum, mirabile visu: pauper transformatus est. Julianus angelum splendidum vidit ad caelum scandentem. "Dominus misit me ad te," angelus ei dixit, "mandans tibi quod tuam paenitentiam acceptavit et ambo post modicum in Domino requiescetis." 
Angelus disparuit, et Julianus cum uxore sua post modicum in Domino requievit.


Notes: Saint Julian the Hospitaller has his own article at Wikipedia. There is an English version of the Gesta story in Swan: Of venial sin.

Here is the full version from the Gesta:

Quidam miles erat nomine Julianus, qui utrumque parentern nesciens occidit. 
Cum enim Julianus iste nobilis ac juvenis quadam die venationi insisteret, et quendam cervum repertum insequeretur, subito cervus versus eum se vertit atque dixit, "Tu me insequeris, qui patris et matris tue occisor eris."
Quod ille audiens vehementer extimuit, ne forte sibi contigerit quod a cervo audierat. Relictis omnibus clam decessit et ad regionem valde remote pervenit, ibique cuidam principi adhesit.
Ille vero tam strenue ubique tam in bello quam in palacio se habuit, quod princeps militem eum fecit et quandam castellanam viduam in conjugem ei tradidit et castellum pro dote accepit. 
Tunc parentes Juliani pro amissione filii nimium dolentes vagabundi ubique pergebant et filium suum sollicite querebant. Tandem ad castrum, ubi Julianus preerat, venerunt. 
Cum Julianus quinam essent inquisisset et illi omnia que filio acciderat enarrassent, intellexit quod veri parentes viri sui essent, utpote que hec a viro suo frequenter forte audierat. Ipsos igitur benigne suscepit et pro amore viri sui lectum suum eis dimisit et ipsa sibi lectum alibi preparabat. 
Facto autem mane castellana ad ecclesiam perrexit et ecce Julianus mane veniens in thalamum quasi excitaturus uxorem suam intravit, et invenit eos pariter dormientes, uxorem cum adultero suspicatus, silenter extracto gladio ambos pariter interemit. 
Exiens autem domum vidit uxorem ab ecclesia redeuntem et admiratus et interrogatus quinam essent illi, qui in lecto suo dormirent. 
At illa ait, "Parentes vestri sunt, qui vos diutissime quesierunt et eos in nostro thalamo collocavi."
Quod ille audiens, pene exanimis effectus amarissime cepit flere et dicere, "Heu miser, quid faciam, quia dilectissimos parentes meos occidi! Et ecce impletum est verbum cervi, quod, dum vitare volui, misserrimus adimplevi. Jam nunc vale, dulcissima soror, quia de cetero non quiescam, donec sciam, quod deus penitentiam meam acceperit."
Cui illa, "Absit, dulcissime frater , ut me deseras et sine me abeas, sed que fui tecum particeps gaudii, ero particeps et doloris."
Tunc insimul recedentes juxta quoddam magnum fluvium, ubi multi periclitabantur, quoddam magnum hospitale statuerunt, ut ibi penitenciam facerent, et omnes, qui vellent flumen transire, incessanter transveherent et hospicio universos pauperes reciperent. 
Post multum tempus media nocte, dum Julianus fessus quiesceret et gelu grave esset, audivit vocem et lamentabiliter clamantem ad Julianum, ut se transduceret voce lugubri invocantem. Quod ille audiens, concitus surrexit et jam pre gelu ipsum deficientem invenit et in domum suam portavit, et ignem accendens et ipsum calefacere studuit, sed cum calefacere non potuisset, et, ne ibi dficeret, timeret, ipsum in lectum suum portavit et diligenter cooperuit. 
Post paululum ille, qui sic infirmus et quasi leprosus apparuerat, splendidus ad celum scandit, et haec hospiti suo dixit, "Juliane, dominus misit me ad te, mandans tibi, quod tuam penitenciam acceptavit et ambo post modicum in domino requiescetis," sicque ille disparuit, et Julianus cum uxore sua post modicum plenus operibus bonis et elemosinis in domino requievit.


Monday, May 24, 2021

Gesta 13: De amore inordinato

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

This story is in three parts:

Centum Verba I: De amore inordinato

Rex uxorem miro modo dilexit. Ipsa peperit filium quem multum dilexit, et in uno lecto mater cum filio suo jacebat.
Cum filius tres annos complevisset, mortuus est rex.
Mater et filius simul continue jacebant.
Vidensque diabolus amorem tantum inter eos ad opus nefarium sollicitavit: filius matrem cognovit.
Regina concepit, et filius pre dolore ad partes longinquas accessit. 
Mater filium pulcherrimum peperit, vidensque parvulum natum, statim illum jugulavit, scindens guttur eius. Sanguis in palmam sinistre manus regine cecidit, et facti sunt quatuor circuli. 
Regina nulla arte potuit circulos evellere de manu, et semper habuit in illa manu cirothecam ne circuli viderentur. 

Centum Verba II: De misericordia Beatae Virginis

Regina elemosynas pro amore Beate Virginis Marie distribuit et ab omnibus erat dilecta, sed nullo modo de hoc confiteri volebat. 
Nocte una Beata Virgo confessori apparuit. 
Gavisus ait, "Dic servo tuo que tibi placent."
"Regina peccatum unum commisit quod tibi non audet pandere. Dic ei: elemosyne tue in conspectu filii mei accepte sunt. Precipio ei ut de peccato confiteatur quod private in camera sua commisit. Rogavi pro ea et remissum est peccatum, si confiteri voluerit. Si vero dictis tuis noluerit acquiescere, roga eam ut cirothecam de manu sinistra deponat; si hoc noluerit, cirothecam extrahe vi." 
His dictis Beata Virgo evanuit. 

Centum Verba III: 
De regina rogata

Mane vero regina humiliter confitebatur de omnibus peccatis, excepto illo.
Confessor ei ait, "Mihi manum ostende!"
At illa, "Manum ostendere nolo."
Ille contra ejus voluntatem cirothecam extraxit. "Noli timere! Beata Virgo mihi precepit hoc agere." 
In manu vidit quatuor circulos sanguineos: in primo quatuor CCCC, in secundo DDDD, in tercio MMMM, in quarto RRRR, et in circuitu superscripcio rubea:
Casu Cecidisti Carne Cecata; 
Demoni Dedisti Dona Donata; 
Monstrat Manifeste Manus Maculata; 
Recedit Rubigo, Regina Rogata. 
Regina ad pedes confessoris cecidit et cum lacrimis humiliter confitebatur. Accepta absolucione, post paucos dies obdormivit in domino, de cujus morte factus est planctus magnus.


(Lady Macbeth: Out, damned spot! Out, I say!)


Notes: You can find this story in Vincent de Beauvais; I chose an image of Lady Macbeth since the bloodstains on the queen's hand made me think of her. There is an English version in Swan: Of Inordinate Love (in that version, the little baby is a girl).

Here is the full version from the Gesta:

Quidam imperator erat, qui pulchram uxorem habebat, quam miro modo dilexit. Ipsa primo anno concepit et peperit filium, quem mater multum delexit, intantum quod singulis noctibus in uno lecto jacebat cum eo.

Cum autem in etate tres annos complevisset, mortuus est rex. De cujus morte factus est dolor magnus. Regina multis diebus mortem ejus planxit. Cum autem sepulture traditus fuisset, regina per se in castro quodam vixit, habens secum filium suum, dilexitque in tantum puerum, quod ejus presencia carere non posset. Ambo simul continue jacebant, donec puer XVIII annos in etate complevisset. 

Vidensque diabolus amorem tantum inter matrem et puerum ejus eos ad opus nefarium sollicitavit intantum quod filius matrem cognovit. Regina vero statim concepit. Cum autem impregnata esset, filius totum regnum pre dolore dimisit et ad partes longinquas accessit. 

Mater vero cum tempus pariendi adesset, filium pulcherrimum peperit, vidensque parvulum natum, statim illum jugulavit, scindens guttur ejus per medium. Sanguis vero gutturis ipsius parvuli in palmam sinistre manus regine cecidit, et facti sunt quatuor circuli rotundi in hac forma O. Regina nulla arte potuit circulos evellere de manu, et propter hoc intantum verecundabatur, quod semper habuit in illa manu cirothecam, ne circuli sanguinei viderentur. 

Regina ista beate virgini erat satis devota, et tarnen tantum verecundabatur, quod ex proprio filio conceperat et filium proprium oeeiderat, quod nullo modo de hoc confiteri volebat, et tarnen omni quindena de ceteris peccatis erat confessa. Regina ista largas elemosynas pro amore beate virginis Marie distribuit, et ab omnibus erat dilecta, quia omnibus graciosa. 

Accidit una nocte, quod ejus confessor coram lecto suo flexis genubus quinquies Ave Maria dicebat, et apparuit ei beata virgo et ait, "Ego sum virgo Maria. Habeo tibi aliqua secreta dicere."

Confessor gavisus valde est et ait, "Domina carissima, dic servo tuo, que tibi placent."

Que ait, "Regina istius regni tibi confitetur; tamen unum peccatum commisit, quod tibi non audet pandere pre nimia verecundia. Die vero crastina veniet ad te causa confessionis. Dic ei ex parte mei, quod elemosyne sue et oraciones sunt in conspectu filii mei presentate et accepte. Precipio ei, quod de illo peccato confiteatur, quod private in camera sua commisit, quia filium unicum occidit. Rogavi pro ea et remissum est ei peccatum, si confiteri voluerit. Si vero dictis tuis noluerit acquiescere, roga eam, ut cirothecam de manu sinistra deponat, et in palma ejus peccatum commissum non confessum videbis. Et si hoc noluerit, cirothecam extrahe vi." His dictis beata virgo evanuit. 

Mane vero regina satis humiliter confitebatur de omnibus peccatis excepto illo peccato. Cum autem omnia dixisset, que ei placuerunt, ait confessor, "Domina carissima, multi multa loquuntur, quare semper in manu sinistra uteris cirotheca. Audacter mihi manum ostende, si potero videre, si lateat aliquid, quod deo non placeat."

At illa, "Domine, manus mea non est sana et ideo eam vobis ostendere nolo."

Ille hec audiens per brachium eam accepit et contra ejus voluntatem cirothecam extraxit et ait, "Domina, noli timere! Beata virgo, que te intime diligit, mihi precepit hoc agere."

Cum vero manum apertam vidisset, vidit quatuor circulos sanguineos ac rotundos. In primo circulo erant quatuor C C C C, in secundo quatuor D D D D, in tercio quatuor M M M M, in quarto quatuor R R R R. In circuitu circulorum ad modum sigilli erat talis superscripcio rubea, continens que hic sequuntur. 
Casu Cecidisti Carne Cecata; 
Demoni Dedisti Dona Donata; 
Monstrat Manifeste Manus Maculata; 
Recedit Rubigo Regina Rogata. 

Domina regina, cum hoc vidisset, ad pedes confessoris cecidit et cum lacrimis humiliter confitebatur de illo peccato commisso. Accepta absolucione et penitentia completa post paucos dies obdormivit in domino. De cujus morte factus est planctus magnus in civitate.

Sunday, May 23, 2021

Gesta 11: Alexander et Reginae Filia

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.


Centum Verba: Alexander et Reginae Filia

Alexander regnavit potens valde.
Rex magistrum Aristotelem habebat, qui in omni scientia instruebat. 
Regina aquilonis filiam suam a tempore suae nativitatis veneno nutrivit, et cum pervenisset ad legitimam aetatem, erat pulchra et oculis gratiosa. Eam aspectantes, homines omnes infatuati sunt.
Regina eam ad Alexandrum misit, ut eius concubina fieret. 
Visa puella, Alexander statim captus est in amorem eius, et dormire cum ea volebat. 
Sed Aristoteles dixit, "Nolite talia attemptare! Inveniamus quendam malefactorem qui per legem debet mori. Iste cum ea dormiat."
Malefactor osculatus est eam coram omnibus. Statim cecidit et mortuus est. 
Alexander magistrum laudavit, qui eum a morte liberavit. 



Notes: This legend comes from the Secretum Secretorum; find out more here about "poison damsels" at Wikipedia: Visha Kanya, and also here: Alexander the Great and the Poison-Damsel of India by J. Modi. There is an English version in Swan: Of the Poison of Sin. The image above is a Visha Kanya sculpture.

Here is the full version from the Gesta:

De veneno peccati, quo quotidie nutrimur.
Alexander regnavit potens valde, qui magistrum Aristotelem in suum doctorem habebat, qui eum in omni scientia instruebat. 
Hoc audiens regina aquilonis filiam suam a tempore suae nativitatis veneno nutrivit, et cum pervenisset ad legitimam aetatem, erat tam pulchra et oculis hominum gratiosa, quod multi per adspectum ejus infatuati sunt. Regina eam ad Alexandrum misit, ut ejus concubina fieret. Visa puella statim captus est in amorem ejus, et dormire cum ea volebat. 
Hoc percipiens Aristoteles dixit ei, "Nolite talia attemptare. Quae si feceritis, in continenti moriemini, eo quod ipsa sit toto tempore vitae suae veneno nutrita. Quod autem verum sit probabo sta- tim. Hic est quidam malefactor, qui per legem debet mori. Cum ea dormiat, et tunc si verum est videbitis."
Et sic factum est. Malefactor osculatus est eam coram omnibus. Statim cecidit et mortuus est. 
Alexander hoc percipiens magistrum miro modo laudavit, qui eum a morte liberavit. Puellam matri remisit.


Saturday, May 22, 2021

Gesta 5: Iuvenis et Archipiratae Filia

Hi everybody! I'm back after a long absence finishing up the semester... and I am pleased to announce that I have retired from my job at OU which means I can carry on with all kinds of projects. My main focus right now is African folktales (find out more here), but I'm also going to be working on more centum-verba stories in Latin, and I decided to shift from Aesop for a while and explore some fun medieval sources. So, in the next series of posts, I'm going to be retelling some stories from the Gesta Romanorum as 100-word stories. Many of the Gesta stories are quite long, so some of them might turn out to be several 100-word segments, but for this first story, I was able to squeeze the plot into just 100 words. Enjoy!


You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.
More Gesta stories coming! :-)


Centum Verba: Iuvenis et Archipiratae Filia

Pater noluit filium captum redimere.
Filia archipiratae qui iuvenem in vinculis habebat incarceratum visitabat.
"Libera me, bona puella!"
"Hoc faciam, si me in uxorem duces."
Iuvenis firmiter promisit, et fugerunt.
"De tuo adventu gaudeo," dixit pater. "Sed qualis est ista puella? Nolo ut eam in uxorem ducas."
"Noluisti me redimere; ipsa vero me liberavit."
"Patrem proprium decepit, libidine causa."
"Pater meus locuples est; pecunia non indiget," respondit puella. "Et libido aut est propter pulchritudinem aut propter divitias; filius tuus in carcere et pulchritudinem et divitias perdidit. Sola pietas me movebat."
Pater non potuit arguere ulterius. 
Filius puellam in uxorem duxit!



Notes: You can find this story in Seneca the Elder's Controversia 6. (That's where I snagged the term archipirata, which does not show up in the Gesta text.) There is an English version in Swan: Of Fidelity. I really like the way that the woman does most of the talking in this story; she is quite an orator!

Here is the full version from the Gesta:

Rex quidam regnavit, in cujus imperio erat quidam juvenis a piratis captus, qui scripsit patri suo pro redempcione. Pater noluit eum redimere sic quod juvenis multo tempore in carcere erat maceratus. 

Ille, qui eum in vinculis habebat, quandam pulchram filiam ac oculis hominum gratiosam genuerat, que nutrita in domo erat quousque viginti annos in etate sua compleverat, quae sepius incarceratum visitatum ivit ac consolabatur. Sed ille in tantum desolatus erat, quod nullam consolacionem recipere poterat, sed suspiria et gemitus continue emittebat. 

Accidit quodam die, quod, cum puella eum visitaret, ait juvenis ei, "Bona puella, utinam velles pro mea liberacione laborare!"

Que ait, "Quomodo potero hoc attentare? Pater tuus, qui te genuit, non vult te redimere, ego vero, cum sim tibi extranea, quomodo deberem hoc cogitare? Et si te liberarem, offensionem patris mei incurrerem, quia tuam redempcionem perderet pater meus. Verumtamen mihi unum concede, et liberabo te."

Ait ille, "Bona puella, pete a me quid tibi placuerit! Si mihi est possibile, ego concedam."

At illa, "Nihil aliud peto pro tua liberacione, nisi quod me in uxorem ducas tempore opportuno."

Qui ait, "Hoc tibi firmiter promitto."

Statim puella patre ignorante ipsum a vinculis liberavit et cum eo ad patriam suam fugit. 

Cum vero ad patrem suum venisset, ait ei pater, "Fili, de tuo adventu gaudeo. Sed die mihi, qualis est ista puella, quam tecum duxisti?"

Ait ille, "Filia regis est, quam in uxorem habeo."

Ait pater, "Sub pena amissionis hereditatis tue nolo, ut eam in uxorem ducas."

Ait ille, "Pater, quid dicis? Plus ei teneor, quam tibi. Quando captus eram in manus inimici et fortiter vinculatus, tibi pro mea redempcione scripsi, et noluisti me redimere. Ipsa vero non tantum a carcere, sed a periculo mortis me liberavit; ideo eam in uxorem ducere volo."

Ait pater, "Fili, probo tibi, quod non possis in eam confidere, et per consequens nullo modo in uxorem ducere. Patrem proprium decepit, quando ipso ignorante te a carcere liberavit. Pro qua liberacione pater ejus multa perdidit, que pro tua redempcione habuisset. Ergo videtur, quod tu non possis in eam confidere et per consequens nullo modo in uxorem ducere. Item alia racio est. Ista licet te liberavit, hoc fuit causa libidinis, ut posset te in virum habere, et ideo quia ejus libido erat causa liberacionis tue, non mihi videtur, quod uxor tua erit."

Puella audiens istas raciones ait, "Ad primam respondeo, quando dicis, quod ego decepi patrein meum proprium, quod non est verum. Ille decipitur, qui in aliquo bono diminuitur. Sed pater meus tam locuples est, quod alicujus auxilio non indiget. Cum hoc perpendi, juvenem istum a carcere liberavi, et si pater meus pro eo redempcionem accepisset, non multum propter hoc dicior fuisset, et tu per redempcionem depauperatus esses. Ergo in isto actu te salvavi, quod redempcionem non dedisti, et patri meo nullam injuriam feci. Ad aliam racionem, quando dicis, quod ego ex libidine hoc feci, respondeo: hoc nullo modo potest fieri, quia libido aut est propter pulchritudinem aut propter divicias aut propter fortitudinem. Sed filius tuus nullum istorum habuit, quia pulchritudo ejus per carcerem erat annihilata; nec dives fuit, quia non habuit unde se ipsum redimeret; nec fortis, quia fortitudinem perdidit per carceris maceracionem. Ergo sola pietas me movebat, quod ipsum liberavi."

Pater hoc audiens non potuit filium arguere ulterius. 

Filius ergo cum magna solennitate eam in uxorem duxit et in pace vitam finivit.